Het was zomaar een dag en ik bedacht me: ‘Hoe zou het gaan met ‘onze’ militairen die terugkomen uit Uruzgan?’ Maar goed, ik kende geen militair uit Uruzgan, dus bleef het bij een gewone gedachte op zomaar een gewone (doordeweekse burger) dag.

Het was zomaar een andere dag dat ik een documentaire zag over een oud-militair met wie het  helemaal niet goed ging. Aan de drugs geraakt, door zijn zwager uit de penarie gehaald en nu weer sportend bezig om contact met zijn familie te krijgen. Ik was onder de indruk op deze dag.

De man vertelde dat hij zwaar aan de drugs was geraakt. Hij gaf een paar voorbeelden van voorvallen waar hij tegenaan was gelopen (of waar zijn familie met hem tegenaan waren gelopen). Een keer zag hij zijn spelende kinderen achter een bal aanrennen het open veld in en hij flipte. Hij zag namelijk eenzelfde scène voor zich, waarbij spelende kinderen achter een bal aanliepen, zo het mijnenveld in, zo de lucht in. Hij ging hier in het veilige Nederland volledig over de rooie tegen zijn spelende kinderen, brulde dat ze terug moesten komen enzovoorts. Hij had een volledige herbeleving en zijn kinderen de doodschrik tijdens een doodgewoon potje voetbal. Zijn vrouw en kinderen snapten niets meer van hem. Aan de drugs dan maar, dat was makkelijker.

Het was zomaar een andere dag – hang de vlaggen uit – dat Bert Wagendorp, mijn grote held uit de Volkskrant, mijn post ‘Wat mannen van vrouwen kunnen leren’ op Twitter retweette. Het Bert Wagendorp hoogtepunt in mijn lezersstatistieken bracht mij een enorme bijvangst. Er zwom zowaar een heuse stoere militair mijn schepnetje in.

Eindelijk het vervolg op de dag waarop ik dacht: ‘Hoe zou het met onze oud-militairen van Uruzgan gaan?’. Want met die oprechte vraag begon dit verhaal. De achtergrond bij die vraag is persoonlijke interesse naast beroepsmatige interesse. Als ik het heb over succes in het werk, duurzame inzetbaarheid, psychosociale arbeidsbelasting, work life balance, werkdruk, werkstress en de gevolgen daarvan, hoe zit dat dan voor hen in elkaar?  Hoe zou het nou eigenlijk echt gaan met die stoere mannen? Hoe moet het zijn om terug te zijn in NL-klein-landje waar niemand snapt wat je hebt gezien en meegemaakt?

Op een vrijdag ben ik naar een heuse afspraak met een heuse militair gereden. Hij heeft mij veel verteld in een heel open gesprek. Over hoe het is om terug te zijn, hoe het zoeken is naar de nieuwe adrenaline, omdat je aan die adrenaline gewend bent geraakt en die spanning wilt voelen. Over hoe het is om thuis te komen. Een debriefing en dan gaat het leven verder. Hoe het nazorgtraject van defensie werkt en hoe belangrijk de eerste sociale opvang in de groep is. Hoe verliezen voor militairen geen optie is.

We hebben het gehad over mijn vraag of je als militair kunt aangeven dat je met posttraumatische stress kampt. We hebben het erover gehad hoe hij posttraumatische stress zag, namelijk als een blessure die chronisch is geworden. Gelukkig was hij geen PTSS’er, maar ik hoorde wel hoe sommige mensen bij terugkeer overwegen om de stekker overal uit te trekken.

We hebben het gehad over hoe je vragen van je naaste omgeving al op voorhand niet wilt beantwoorden omdat ze suggestief zijn en hoe makkelijk je de volkomen oprechte, niet-veroordelende vraag van een kind, wel beantwoordt. ‘Ben jij een moordenaar?’ ‘Nee, ik ben geen moordenaar’. Want ik zie mijzelf namelijk niet als moordenaar, ik deed mijn werk. En dat deed ik heel goed. Ik ben namelijk goed in mijn werk.

Hoe scheiding schering en inslag is onder militairen en hun vrouwen. Het is zo gewoon dat je het bijna scheiding en inslag zou kunnen noemen. Hoe het is om op gevechtsmissie te zijn, that’s reality, terwijl men in Nederland denkt dat je met een hele andere missie bezig bent. Hoe je dan later eigenlijk in een hele andere werkelijkheid terecht komt waarbij je niet over het succes in je werk kunt vertellen. Wat is succes in je werk eigenlijk als je gesprekspartner een heel romantisch of vertekend beeld van oorlog heeft en jij de werkelijkheid voor je ziet? En hoe is het in hemelsnaam dan mogelijk te praten over wat jou echt bezig houdt?

Hij heeft veel verteld en ik heb veel gezien. Hoe iemand bezig is zijn hele leven opnieuw te ijken. Alles te herijken. Een totale reset bij terugkeer.

Er speelt teveel om in een gesprek te bespreken. Dat wordt dus nog vervolgd. Ik kreeg misschien geen antwoord op al mijn vragen, maar kreeg wel de mogelijkheid om te doen wat ik me had voorgenomen. Mijn respect betuigen.

Sandra Kruijt

Niels Roelen is majoor in het Nederlandse leger. Hij werd diverse keren uitgezonden op missies voor de VN en de NAVO. Over de missie in Uruzgan hield hij voor defensie een weblog bij. Niels heeft twee kinderen, Mareine en Ties. 
Bestel het boek Soldaat in Uruzgan (2009, met een voorwoord van Arnon Grunberg) en Leven na Uruzgan (2013).

 

Meer life events lezen?

Life events zijn ingrijpende levensgebeurtenissen die veel impact hebben op ons, in werk en in privé.

Zij is mijn verstopte geheimpje
Borstkanker, behandeling, herstel en re-integratie

 

Deel dit artikel