Het échte beest van de werkstress kregen we te zien via Werkgeversorganisatie VNO-NCW, Shell, Schiphol, Randstad en ASML. Laten we het eens écht over stress hebben. Over ondernemerschap, mentale gezondheid, stress en gevolgschade van stress.

 

In de Volkskrant van 23 november 2020 stond een indrukwekkend ondernemersverhaal ‘Een streep erdoor en bedankt voor de moeite’ geschreven door journalist Willem Feenstra. Hoe multinationals achter de XL-teststraten een Eindhovense ondernemer lieten bungelen.

 

De multinationals hebben geen benul wat ze hebben veroorzaakt, hoeveel impact dit heeft gehad

 

Het vertelt het verhaal van een ondernemer die door een consortium van bovengenoemde partijen werd ingeschakeld om een XL-teststraat in Eindhoven in te richten met testcapaciteit voor 2.500 mensen per dag. Een spoedopdracht, waarbij in recordtempo de opening van de eerste XL-teststraat gerealiseerd moest worden tussen de opdrachtverstrekking op 13 oktober en 4 november 2020.

 

Een belangrijke opdracht voor de ondernemer in kwestie en andere ondernemers in diens kielzog die diensten of goederen zouden leveren. Veel omzetschade door corona de afgelopen maanden kon met deze opdracht goed gemaakt worden.

 

De opdracht werd 4-5 dagen voor de oplevering afgeblazen. En hoe.

 

Shell, ASML, Schiphol, VNO-NCW, Randstad, McKinsey en overige leden van het consortium in het artikel niet met naam genoemd, kunnen we zeggen: Shame on you? Of gaat het te ver om een fout van één van uw mensen het hele consortium en alle afzonderlijke organisaties aan te rekenen?

 

Begrijpelijk

 

Eerst twee begrijpelijke punten. Een opdracht kán niet doorgaan. Net als ieder beroep kent het beroep van ondernemers successen en teleurstellingen en als je teleurstellingen niet kunt incasseren moet je bij het ondernemersvak niet zijn.

 

Het tweede begrijpelijke punt is dat de perikelen rond bestuurlijke goedkeuring voor de teststraat (die niet gegeven werd) buiten de ondernemer in kwestie bleven. Het consortium onderhandelde over de vergunning met de beslissende partijen, Ministerie VWS, burgemeester en GGD en de ondernemer bleef daar buiten. Zo werkt het. De ondernemer voert intussen de spoedopdracht uit. Als de toestemming voor de XL-Teststraat er wél was gekomen, had de teststraat klaar moeten zijn. Begrijpelijk dat er doorgewerkt moest worden tot het moment dat de stekker eruit getrokken werd.

 

Maar hoe?

 

De wijze waarop de opdracht werd ingetrokken

 

Eenregelig per mail aan de ondernemer ‘De burgemeester heeft definitief een streep gezet door de locatie Strijp-S, bedankt voor jullie inspanningen’?

 

Eenregelig per mail? Een gegeven opdracht waar hard aan gewerkt wordt beëindigen? Waar investeringen, toezeggingen, maatwerk, uren, goederen in geleverd worden annuleren? Ik weet echt niet wat ik hoor. Zijn jullie compos mentis?

 

Stress en ondernemerschap

 

Laten we het eens écht over werkstress hebben. Om het scherp te krijgen hoeven we het niet te hebben over het volgende:

  • In bedrijven en organisaties wordt iedereen getraind in slecht nieuwsgesprekken. Wordt goed opdrachtgeverschap eigenlijk behandeld in de lesstof van deze trainingen? Als het bovenstaande slechte nieuws op deze slechte manier wordt gebracht, is duidelijk dat dat niet zo is. Ga het als trainingsbureaus in de eigen lesstof eens na. Of, als u inkoper bent bij een groot bedrijf, vraag eens na of het juist brengen van slecht nieuws aan ondernemers in de lesstof is opgenomen. Wij hoeven het er hier niet over te hebben.
  • In het bedrijfsleven gelden regels voor ontslaggesprekken. Kunt u mij het verschil uitleggen tussen een ontslaggesprek en een gesprek met een ondernemer als een grote opdracht wordt ingetrokken? Wij hoeven het er niet over te hebben; het was een retorische vraag. U kunt zelf nagaan of u er een verschil in ziet. Of probeer het zelf eens uit.
    Gewoon per mail, eenregelig, een van uw medewerkers ontslaan. U schrijft gewoon: ‘Geachte die of die, helaas gaat je werk niet meer door. Wees gegroet’.
  • De onjuistheid van omgaan met ondernemers of zelfstandigen of, zo u wilt, de arrogantie van grote organisaties of bedrijven tegenover kleinere ondernemers, is mij vaker opgevallen.  Onjuist gedrag binnen veilige muren wordt niet vanzelf goed als de organisatie, het bedrijf of het consortium maar groot genoeg is.
  • Verkeerd gedrag openbaart zich in een fout die iedereen kan maken. Het kan zich ook openbaren in toxic leadership, veel onjuist gedrag bij één persoon of in toxische organisaties (of consortia), veel personen met onjuist gedrag. U moet zelf maar nagaan of u in een omgeving werkt waar u elkaar in verkeerd gedrag bevestigt of waar weldenkende mensen elkaar behoeden voor fouten en elkaar tijdig bijsturen. Wij hoeven het er niet over te hebben.

 

Waar we het wel over moeten hebben zijn de gevolgen van een dergelijke fout voor werkstress en mentale gezondheid. En wát een fout, een eenregelige mail sturen om een opdracht te annuleren en vervolgens geen één van de betrokken partijen van het consortium telefonisch bereikbaar om de ontredderde ondernemer te woord te staan.

 

Wat veroorzaakt deze immense fout voor stress voor ondernemers?

  • Wat zijn daar de gevolgen van? Lichamelijk en mentaal? Voor de korte en (middel)lange termijn? Wat zijn de gevolgen voor het werk? Wat is de gevolgschade? Brengt het een faillissement dichterbij of zelfs in beeld voor een van de betrokken ondernemers?
  • Waar leiden deze gevolgen van diepgaande stress toe? Bij de ondernemer zelf en bij de andere ondernemers die ingeschakeld werden bij deze opdracht?
  • We houden de gevolgen van stress graag klein. Maar als we het écht over stress hebben, kan de stress zover gaan dat het een angststoornis of depressieve klachten tot gevolg heeft (of zelfs: kan  onderzoek bij 113 online uitwijzen dat suïcidaliteit bij deze vorm van stress voorkomt)?
  • Wat zijn de gevolgen op het werk? Wat zijn de gevolgen thuis? Zijn er kinderen in het spel? Wat zijn voor hen de gevolgen van deze ondernemersstress, door een ander jou aangedaan?

 

Laten we het eens echt over stress hebben. In november is de jaarlijkse Week van de Werkstress. Laten we in die week in 2021 dit ondernemersverhaal er weer bij pakken. Kijken hoe het is opgelost voor deze ondernemer en de anderen in diens kielzog. De veerkracht van deze ondernemer is evident in diens LinkedIn timeline. Bewonderenswaardig, het bedrijf doet zijn naam eer aan. Never Ever Blue.

 

Maar het moment van die immense stress van die eenregelige mail, dát moment is helaas niet meer ongedaan te maken.

 

Sandra Kruijt

Eigenaar Priorities | Management consultant | Executive coach